Pierre de Fermat Kimdir?

Pierre de Fermat, 1601-1665 yılları arasında yaşamış ünlü bir hukukçu ve aynı zamanda matematikçidir. İspanya’nın kuzeyi ve Fransa’nın güneyi arasında yer alan Bask bölgesi kökenli bir Fransızdır. Fermat hukuk işlerinden arda kalan zamanlarında matematikle uğraşmış, her ne kadar bu uğraşı bir hobi olarak nitelendirilse de matematiğe yaptığı katkılar oldukça önemlidir. Pierre de Fermat’tan modern sayılar teorisinin kurucu olarak bahsedilir. Ayrıca olasılık ve analitik geometri ile ilgili de çalışmalar yapmıştır. 17. yüzyılın önde gelen matematikçilerinden sayılır.

Pierre de Fermat’ın Kısaca Hayatı

Fermat’ın ilk yılları ve eğitimi hakkında çok fazla bilgi yoktur. Toulouse’da ya da Bordeaux’da hukuk okuduğu düşünülüyor. Fermat yabancı diller, klasik edebiyat ve antik bilim ve matematik gibi zevklere sahipti. Fermat’ın hayatı büyük oranda hakimlik yaparak geçmiştir. Adil bir hakim olabilmek için insanlarla ilişkisini çoğunlukla kesmiş eve kapanıp matematik, edebiyat gibi özel zevklerine zaman ayırmıştır.

Fermat aynı dönemde yaşadığı diğer bilim insanlarıyla da fikir alışverişlerinde bulunmuş, onların çalışmalarını incelemiş veya birlikte çalışmalar yapmışlardır.

Rene Descartes ‘ın 1637’de La Dioptrique adlı kitabında, kırılma yasasıyla ilgili görüşlerini yayınladığında Fermat farklı düşünüyordu. Descartes’a göre farklı yoğunluk ortamlarından geçen ışığın insidans ve kırılma açılarındaki sinüsler sabitti. Descartes, ışığın kırılması ile ilgili olan iki medyanın yoğunluğunda daha hızlı ilerlediğini öne sürerek kanun yasasını haklı göstermeye çalışmıştı. Yirmi yıl sonra Fermat, bunun Aristocular tarafından savunulan görüşle çatışma içinde olduğunu ve doğanın daima en kısa yolu seçtiğini belirtti. Maksimum ve minimum yöntemini uygulayarak ve ışığın daha yoğun ortamda daha az hızla ilerlediği varsayımını yapmakla Fermat, kırılma yasasının “en az zaman ilkesi” ile uyuştuğunu gösterdi. Işık hızıyla ilgili argümanı daha sonra 17. yüzyıl Hollanda’lı bilim adamı Christiaan Huygens‘in dalga teorisi ile uyumlu olduğu ve 1849’da deneysel olarak Fizeau tarafından ispatlanmış oldu.

Fermat’ın Son Teoremi

Pierre de Fermat’ın asıl ünlü olmasını sağlayan ve bugünlere kadar gelen yaklaşık 300 yıl boyunca ispatlananamış fakat 1995 yılında Andrew John Wiles tarafından ispatlanan teoremidir.

Teorem şöyledir;

x, y, z ve n pozitif tamsayılar ve n>2 olmak koşuluyla, xn+yn=zn denkleminin çözümü yoktur.

Fermat bu teoremi bir kitabın kenarına yazdığında yanına da şu notu düşer: Ben bunun kanıtını buldum, ama kanıtı bu kenar boşluğuna sığdırmak olanaksız.

İşte Fermat’ın bu iddiasıyla birlikte yaklaşık 300 yıl sürecek bir ispat etme yarışı başlıyor ve bu yarış 1995 yılında son buluyor. 

Bunun dışında asal sayılarla ilgilenmiş ve çeşitli fikirler ortaya atmıştır.Örneğin; 4n+1 şeklinde yazılabilen bir asal sayı, her zaman iki farklı sayının karesidir. Bu da daha sonra Euler tarafından ispatlanmıştır. 

 Pierre de Fermat’ın Fransa’da yaşadığı ev

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir