2018 Abel Ödülü

abel-odulleri-2018 (1)

Abel Matematik Ödülü veya sadece Abel Ödülü adını Henrik Abel‘den alan Norveç Bilim Akademisinin verdiği oldukça prestijli bir matematik ödülüdür. Matematiğin Nobel’i olarak düşünülebilir. 2011 yılından beridir 1 milyon dolar para ödülü verilmektedir.

İlk olarak 2003 yılında verilmeye başlanan bu ödülü ilk alan kişi Fransız matematikçi Jean-Pierre Serre‘dir. Yine “oyun teorisi” kuramıyla bilinen matematikçi John Forbes Nash ve Fermat’ın son teoremini ispatlayan Andrew Wiles da geçmişte bu ödüle layık görülen matematikçilerden. 2018 yılı Abel Ödülünü ise 81 yaşındaki Kanadalı matematikçi Robert Langlands kazanmıştır. 

1967’de, kariyerinin ilk aşamalarında olan 30 yaşındaki Kanadalı bir matematikçi, ünlü Fransız matematikçi Andre Weil’e 17 sayfalık bir mektup yazdı. Mektubu gönderdiğini belirten notta şunlar yazmaktaydı:

Bu mektubu yazdıktan sonra, içinde kesin olarak emin olduğum çok fazla açıklama olmadığını fark ettim.  Eğer bunu saf kuramsal bir düşünce gibi okumaya istekli olursanız memnun kalırım, yok eğer olmazsanız eminim bir çöp kutunuz vardır.

Mektupta henüz kanıtlanmamış pek çok ifade olabilir fakat bunlar, matematiğim tüm alanlarını kapsayıcı sorular soruyordu. Modern matematikte, kapsamı, derin sonuçları ve kattığı matematikçilerin sayısı bakımından modern boyutta eşi bulunmazdı.

Mektubun yazarı Robert Langlands daha önce birbiriyle bağlantılı olmayan matematik alanları arasında köprüler kuran ve şimdi “büyük birleşik matematik teorisi” olarak tanımlanan programı için 2018 Abel Ödülü‘nü aldı.

Langlands’ın Weil’e yazdığı mektupta ve 1970’lerde Otomorfik Formlar Teorisindeki Sorunlar bölümünde daha ayrıntılı olarak yer alan düşünceler, şimdilerde Langlands programı olarak adlandırılan bir araştırma programı başlattı. Langlands, daha önce ilgisiz iki alan arasındaki bağlantılar hakkında bir dizi kuram yayınladı. Bu alanlar: Sayılar teorisi ve Harmonik analizdir.

1967’deki bu mektuptan beri, yüzlerce matematikçi Langlands programından esinlenmiştir. Programın bazı yönlerini Fields madalyası sahibi Vladimir Drinfeld ve Laurent Lafforgue gibi matematikçiler tarafından kanıtlanmıştır . Ancak programın çekirdek kısımları çözümsüz kalmaya devam ediyor ve hala yoğun matematiksel araştırmanın konusu. Doğru soruları sorarak ve onlara cevap verecek bir yol göstererek, Langlands son 50 yılın en temel matematiklerinden bazılarına ilham vermiştir.

Ayrıca kendisi 2011 yılında Galatasaray Üniversitesinde bir kısa ders vermiştir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*